۷ دلیل گرانی دلار در بازار

قیمت دلار در هفته‌های اخیر با نوسانات زیادی همراه شد و همین امر باعث ثبت رکورد تازه‌ای برای قیمت ارز در بازار شده است. بررسی دلایل افزایش قیمت ارز در بازار طی هفته‌های اخیر نشان می‌دهد؛ عوامل برون‌زا و درون زایی موجب افزایش قیمت ارز و رسیدن به نرخ‌های فعلی شده است.

به گزارش خبرگزاری تسنیم، قیمت دلار در آخرین روز هفته گذشته برای اولین بار وارد کانال ۸۰ هزار تومان شد، هر چند مجدد به کانال ۷۹ هزار تومان برگشت؛ افزایش قیمت دلار موجب ثبت رکورد جدیدی برای سکه هم شد، سکه در بازار تهران روز پنج شنبه در کانال ۵۶ میلیون تومان قیمت خورد و هر گرم طلای ۱۸ عیار نیز با قیمت ۵ میلیون و ۱۲۰ هزار تومان معامله شد.

عوامل متعددی بر افزایش قیمت ارز اثر دارند و تشخیص اینکه کدام عامل به تنهایی در تشدید نوسانات صعودی مؤثر بوده، نمی‌تواند بعنوان تحلیل دقیقی مورد پذیرش قرار گیرد. بنابراین نمی‌توان افزایش قیمت دلار را به یک متغییر تقلیل داد. وقتی قیمت ارز با موج صعودی همراه می‌شود در حقیقت برایند دلایل متعددی است که شاید در این میان یک دلیل بعنوان شوکی تلقی شود برای تشدید فشار افزایشی نرخ.

دلایل افزایش اخیر قیمت ارز نیز ناشی از عوامل برون‌زا و درون زایی است که به آن‌ها می‌پردازیم.

۱. نگرانی از کاهش درآمد‌های ارزی به دلیل تشدید تحریم‌ها؟!
از مهمترین دلایل برون زای افزایش قیمت دلار در هفته‌های اخیر، افزایش نگرانی از تنش‌های سیاسی-نظامی و همچنین افزایش نگرانی ناشی از تشدید تحریم هاست که به نگرانی‌ها درباره کاهش درآمد‌های ارزی دامن‌زده است. این مباحث بعنوان دلایل غیراقتصادی افزایش قیمت ارز محسوب می‌شود و ضروری است که سیاسیون مردم را از نگرانی در این خصوص خارج کنند.

۲. رشد نرخ ارز نیما با هدف یکسان‌سازی نرخ ارز
تصمیم دولت به افزایش نرخ ارز نیما و نزدیک کردن آن به نرخ بازار شاید یکی از مهمترین سیگنال‌هاب منفی به بازار ارز برای رشد نرخ دلار در بازار آزاد باشد. در راستای این تصمیم، نرخ ارز نیما که شش ماه پیش حدود ۴۲ هزار تومان بوده، با انتقال نرخ ارز نیما به بازار توافقی در حال حاضر به بالای ۶۴ هزار تومان رسیده که در این راستا برخی کارشناسان افزایش نرخ ارز نیما را دلیل مهمی برای رشد نرخ دلار در بازار آزاد عنوان می‌کنند.

۳. نقش تقاضای فصلی در افزایش نوسانات ارزی
اما از مهمترین دلایل درونزای افزایش قیمت ارز در روز‌های اخیر، اثرات فصلی در بازار ارز است؛ اثرات فصلی معمولاً در بعضی دوره‌های زمانی موجب افزایش تقاضا در بازار می‌شود که عمدتاً ناشی از تسویه‌های مالی و تعطیلات است. در شهریورماه معمولاً تقاضای فصلی به دلیل افزایش سفر‌های مردم زیاد می‌شود و افزایش تقاضای خرید ارز مسافری موجب افزایش تقاضا برای خرید اسکناس در بازار می‌شود. هر ساله از ۱۵ آذرماه تا ۵-۶ دی ماه (ایام قبل از شروع سال نو میلادی) تقاضا برای خرید ارز از سوی شرکت‌ها برای انجام تسویه‌های مالی و مردم به دلیل سفر‌های پیش رو، افزایش می‌یابد. این تقاضا معمولاً از ۱۵ آذرماه در بازار ایجاد می‌شود و هر سال هم تکرار می‌شود. در این ایام تقاضای حواله و اسکناس در بازار ارز افزایش می‌یابد.

۴. سال نوی چینی هم در راه است
علاوه بر افزایش تقاضا به دلیل سال نو میلادی، در سال‌های اخیر شاهد افزایش تقاضا در ایام قبل از سال نوی چینی هم هستیم؛ که این امر به دلیل افزایش معاملات و مراودات مالی بین فعالان اقتصادی ایران و چین است. از ۸ تا ۱۹ بهمن ماه نیز تقاضا به دلیل سال نو چینی در بازار افزایش خواهد یافت که این موضوع به این دلیل است که در تعطیلات سال نو چینی، تسویه با یوان به مشکل می‌خورد و برهمین اساس در روز‌های قبل از آغاز تعطیلات، تقاضا برای خرید ارز افزایش می‌یابد.

۵. افزایش تقاضای خرید ارز برای تأمین اجناس شب عید
افزایش تقاضای خرید ارز به منظور تأمین اجناس شب عید تجار و بازرگانان از دیگر عوامل مؤثر در افزاش خرید‌های فصلی سه ماه پایانی سال است. معمولاً در سه ماه پایانی سال شمسی به دلیل نزدیک شدن به ایام نوروز و خرید‌های آخر سال مردم، تقاضای خرید ارز از سوی تجار و فعالان اقتصادی افزایش می‌یابد تا کالا‌های مد نظر خود را خریداری به شب عید برسانند. همزمانی این تقاضا‌ها و رخداد‌های بیرونی معمولاً در سه ماه پایانی سال موجب افزایش تقاضا و در نتیجه افزایش قیمت ارز می‌شود. البته از روز شنبه ۸ دی ماه به دلیل آغاز تعطیلات سال نو میلادی، تقاضای فصلی سال نو میلادی هم تخلیه خواهد شد و شاهد کاهش تقاضا برای خرید ارز خواهیم بود. هر اتفاقی که از این محل باید می‌افتاد تا امروز افتاده ودیگر نباید تقاضای جدیدی از سوی شرکت‌ها برای تسویه و... داشته باشیم چرا تعطیلات آغاز شده است.

۶. رفع تعهد ارزی صادرکنندگان و انتقال معاملات نیما به تجاری
هر زمانی موعد رفع تعهد ارزی صادرکنندگان به پایان می‌رسد شاهد تشدید تقاضا برای خرید ارز در بازار غیررسمی هستیم؛ امسال هم این اتفاق افتاده است. صادرکنندگانی که ارز خود را پیش فروش کرده یا قبلاً فروخته‌اند برای تأمین ارز به منظور رفع تعهد ارزی به دنبال خرید ارز از بازار غیررسمی هستند وهمین امر با افزایش تقاضا همراه می‌شود. از آنجایی که آخرین مهلت برای انتقال معاملات از نیما به سامانه ارز تجاری، ۳۰ دی ماه است، در این ایام تقاضا برای خرید ارز در بازار غیررسمی از سوی برخی صادرکنندگان افزایش می‌یابد؛ این صارکنندگان که قبلاً ارز خود را فروخته‌اند ناچارند برای تأمین ارز از بازار غیررسمی ارز بخرند و همین امر تقاضا خرید ارز را بالا برده است. بیشترین فشار خرید ارز صادرکنندگان و تجار در این بخش روی درهم امارات است و تقاضا برای خرید درهم در روز‌های اخیر به همین دلیل افزایش یافته است. پیش‌بینی می‌شود با افزودن پتروشیمی‌ها در هفته آتی به بازار ارز تجاری، ارز پتروشیمی‌ها وارد بازار ارز تجاری شود و همین امر افزایش عرضه در بازار را به همراه داشته باشد. با اضافه شدن پتروشیمی‌ها به بازار ارز تجاری، تقاضای فصلی در خصوص سال نو چینی و شمسی هم به راحتی پاسخ داده می‌شود.

۷. شوک‌های بنزینی به بازار ارز
از دیگر عوامل اثر‌گذار در تشدید نوسانات ارزی در ماه‌های اخیر، خبر‌های مربوط به افزایش قیمت حامل‌های انرژی است؛ نگرانی‌ها از افزایش قیمت حامل‌های انرژی عاملی برای تشدید انتظارات تورمی شده است. تکرار گمانه زنی‌های رسانه‌ای از برنامه دولت برای قیمت حامل‌های انرژی و تکذیب‌های دولت، عاملی شده تا در هفته‌های اخیر، بازار ارز هم با شوک‌های افزایشی همراه شود. دولت باید به صورت کامل و جامع برنامه خود درباره حامل‌های انرژی را با مردم بازگو کند تا نگرانی‌های مردم در این خصوص رفع شود؛ باید اقناع‌سازی مردم صورت گیرد تا آثار منفی از بازار حذف شود. شفاف‌سازی دولت در این حوزه و ابهام زدایی موجب مدیریت انتظارات تورمی خواهد شد و از شوک‌های وارده به بازار ارز نیز جلوگیری می‌شود.

* استفاده ار مطلب با ذکر نام منبع و مولف مجاز است