چرا از فناوری تولید لوازم خانگی جا مانده‌ایم؟

این کارشناس صنعت لوازم خانگی تصریح کرد: پاسخگویی به درخواست‌های حزبی و جناحی موجب شد که سیاست‌گذاران ما از برنامه‌ریزی هوشمندانه و دقیق برای پیشبرد اهداف توسعه اقتصادی غافل شوند و به تلاش برای تحقق شعار‌های سیاسی دوران انتخابات حزب مطبوعشان بپردازند. بدیهی است که شعار‌های سیاسی از این دست عمر کوتاهی دارند، اما روند توسعه صنعتی بر اساس فعالیت بر بستر برنامه‌ریزی‌های بلند مدت هوشمندانه است.

فدایی گفت: سؤال دیگر که مطرح می‌شود این است که چگونه ایران که صاحب برند‌هایی مانند ارج بود و ما تلویزیون‌های پارس را می‌ساختیم، سامسونگ یک مجموعه پخش مواد غذایی بود، اما با این حال از صنعت لوازم خانگی کره عقب افتادیم. در مرحله باید تأکید کرد که مطرح کردن چنین مقایسه‌هایی صرفاً فرار از واقعیت است. ماجرای اصلی این است که صنعت لوازم خانگی کشور ما عکس کشور کره جنوبی درگیر تعدد برند‌ها و عدم برنامه‌ریزی صحیح در حوزه برندینگ است.

وی ادامه داد: اگر دقیق ملاحظه کنیم، در کره جنوبی هم اکنون سه برند مطرح سامسونگ و ال‌جی و دوو مطرح هستند؛ هر چند که دوو فعلی آن برند قدیمی نیست و یکبار ورشکست و تکه تکه شد و بسیار کمرنگ است. اما وجود سه برند در این کشور و صنعت پرقدرت ان به معنای وجود فقط سه کارخانه لوازم خانگی نیست. سیاست‌گذار در کره جنوبی عوض وقت گذاشتن برای آمار و شعار زدگی و تولید نمودار‌های عدد و رقمی بی‌خاصیت به سوی تکمیل زنجیره ارزش صنعت خود حرکت کرد. به عنوان مثال برای تولید محصولی مانند ساید بای ساید به حدود ۱۶۰ قطعه نیاز است؛ در کره جنوبی این قطعات را پیمانکاران مختلف با استاندارد‌های تعریف شده برای برند‌ها می‌سازند، اما در کشور ما هر کدام از این پیمان کاران مجوز تولید محصول نهایی لوازم خانگی دارند. شایان ذکر است که هم اکنون بیش ۱۳۲۴ مجوز تولید لوازم خانگی در ایران صادر شده است و این در حالی است که در بهترین حالت که که رکودی در بازار وجود نداشته باشد، کشور نهایتاً به ۱۶ الی ۱۷ میلیون قطعه لوازم خانگی نیاز دارد.

وی در ادامه اظهار کرد: مطابق آمار در سال ۱۴۰۲ ظرفیت اسمی معادل ۲۴۰ میلیون قطعه برای تولید لوازم خانگی در کشور ایجاد شده است و این رقم اختلاف به شدت بالایی با میزان نیاز کشور دارد. این بحران سرمایه‌گذاری غیر منطقی در صنعت لوازم خانگی از رویکرد اشتباه در اعطای مجوز تولید محصول نهایی به قطعه سازان در عوض ایجاد زنجیره ارزش برمی‌گردد. به اسم حمایت از تولید ملی هر کس در هر شهرستان و استان مجوز تولید محصول نهایی گرفت در حالی که مشخص نشد که قطعات این محصول بایستی از کجا تأمین شود و بازار هدف آن کجاست.

فدایی ادامه داد: این اتفاق در صدور مجوز‌های بی‌ضابطه موجب شده که برای تأمین قطعات لوازم خانگی با مشکل برخورد کنیم و برای تأمین قطعات به سراغ واردات قطعات کم کیفیت از چین برویم و همین روند برای نابودی برند و کاهش کیفیت کافی است. این گونه شد که همه در ایران تولید‌کننده لوازم خانگی شدند، اما مجموعا چند برند داریم که مردم با نام آن‌ها آشنا هستند؛ حتی در موضوع تولید ماشین بیش از ۴۰۰ نام تولید‌کننده ماشین لباسشویی در کشور فعال هستند، اما فقط چند برند معروف تولید ماشین لباسشویی در داخل کشور توسط مردم شناسایی شده است و بقیه این تولید‌کنندگان در شرایط خارج از تولید اقتصادی مشغول فعالیت هستند.

این کارشناس صنعت لوازم خانگی تصریح کرد: تولید در مقیاس غیر اقتصادی موجب رسوب حجم عظیمی از سرمایه ملت و توان تسهیلات دهی بانک‌ها در خطوط تولیدی شده است که به دلیل رکود شدید موجود در بازار لوازم خانگی و کاهش توان خرید مردم بدون سود و فایده مانده‌اند. برای بسیاری از خانواده‌ها خرید لوازم خانگی اولویت نیست، همچنین این محصولات مانند خودرو کالای سرمایه‌ای محسوب نمی‌شوند؛ در این شرایط سؤال اینجاست که به چه دلیل این حجم از مجوز برای تولید محصولاتی که مشتری ندارد صادر شده است و این گونه منابع ملی هدر شده است.

وی تصریح کرد: به جهت تحریم‌ها امکان اجرای تعرفه ترجیحی با کشور‌های دیگر که توافق شده است امکان‌پذیر نیست و به همین سبب امکان صادرات به دیگر کشور‌ها نیز میسر نیست. همچنین قوانین صادراتی نیز موجب می‌شود که عملاً صادر‌کننده با قیمت ارز آزاد هزینه‌های تولید را پرداخت کند و در صورت موفقیت در صادرات نیز مجاب به بازگرداندن ارز حاصل با قیمت سامانه نیما شود که این امر نیز تیر خلاصی بر موضوع صادرات لوازم خانگی بوده و از لحاظ اقتصادی توجیه‌پذیر نیست.

فدایی تأکید کرد: متأسفانه شرایط در صنعت لوازم خانگی به گونه‌ای پیش رفت که زنجیره ارزش برای ایجاد چند برند مطرح و قدرتمند در کشور فراهم نشد و هم اکنون مردم به جای خرید از برند‌های نام آشنا داخلی ترجیح بر خرید برند‌های خارجی ولو به صورت قاچاق و بدون پشتیبانی دارند. همچنین عدم وجود بازار داخلی و خارجی موجب شده است که حتی برند‌های بزرگ‌تر داخلی نیز برای تحقیق و توسعه با کمبود منابع مواجه شوند و همچنین در زمینه پشتیبانی و خدمات پس از فروش نیز با مشکلات زیادی روبرو شوند.

این کارشناس لوازم خانگی در خصوص بهره‌گیری از توان دانش بنیان‌ها برای هم افزایی در تولید لوازم خانگی باکیفیت‌تر گفت: به طور قطع دانش بنیان‌ها می‌توانند برای تحقق این موضوع مؤثر باشند، اما دانش بنیان برای تحقق یک نیاز وارد عمل می‌شوند؛ پس تا زمانی که یک نیاز واقعی مطرح نشود برای دانش بنیانی نیز توجیه اقتصادی ندارند که به این مقوله ورود کند.

فدایی در پایان گفت و گو با خبرگزاری آنا گفت: برای آنکه بتوانیم دانش بنیان را پای کار تحقیق و توسعه بیاوریم بایستی تولید در مقیاس اقتصادی داشته باشیم و به دلایل ذکر شده چنین امکانی وجود ندارد؛ به همین جهت با وجود فراهم شد این زیر ساخت‌ها ارتباطی بین تولید‌کنندگان و دانش بنیان‌ها به لحاظ منطقی وجود نخواهد داشت. در بین ۱۰ برند مطرح تولید لوازم داخلی که در کشور هستند نیز تحقیق و توسعه جایگاه آنچنانی نداشته و آنان نیز بیشتر مشغول مهندسی معکوس هستند تا تولید فناوری جدید برای استفاده در محصولات داخلی!

* استفاده ار مطلب با ذکر نام منبع و مولف مجاز است